Siri Nedir ve Nasıl Çalışır?

iPhone 4S‘in adının sonundaki “S” için çok rivayet var. Speed’in S‘si diyen var. Steve için diyen var. Biz şu an bu S‘nin “Siri” için olduğuna inanalım. Yazımıza, bu inanış ile başlayalım.

Apple’ın 2011′in Ekim’inde, ortaya yeni bir cihaz koymayıp, koyduğu oyuncak gibi bir şey Siri. iPhonePerest olarak, belki merak ediyorsunuzdur diye, Siri’yi masaya yatırdık. Bakalım eteğinden neler dökülüyor bu garip oyuncağın.

Ha bir de belirtelim. Bu makalede, Türkiye’nin “bi milyoncu” teknoloji sitelerinin yazdığı laf olsun Google görsün amaçlı güzaftan fazlasını bulacaksınız.

Siri: iPhone bu filmde efendisinin sözüne sadık bir uşağı canlandırıyor.

…

Siri Adı Nereden Geliyor?

Amerika’da bir araştırma kuruluşu var. Adı: Stanford Research Institute. Yani SRI. SRI kuruluşu, Amerikan tarihinin en bilinen yapay zeka projesini yapıyor. Bu projeyi tüketiciye yansıtmak için de adındaki harflerle oynayıp Siri adında bir şirket kuruyor (2007). Apple, bu şirketi Nisan 2010′da satın alıyor ve hummalı faaliyet başlıyor. Ekim 2011′de Apple, Siri’nin teknolojisini iOS’un bir parçası hâline getirdiğini söylüyor ve yine adına “Siri” dediği akıllı kişisel asistanı duyuruyor.

Siri, iOS’un bir parçası hâline gelene dek kendi müstakil uygulaması ile App Store’da boy gösteriyordu:

iPhone 3GS'de müstakil Siri uygulaması

Siri’nin Apple’ın bir parçası olana kadarki serüvenini merak ediyorsanız, bu sayfaya mutlaka bakın.

Siri Ne İş Yapar?

Siri, birçok bileşenden oluşan komple bir yapay zeka sistemi kısaca. Sizin sesli komutlarınızı anlamlandırıp, cihaza grafik arayüz ile ileteceğiniz komutları iletmenizi sağlıyor.

Örneğin Siri ile sadece konuşarak bir alarm kurabiliyor, bir hatırlatma oluşturabiliyor, yakınınızdaki en iyi Kebapçıyı öğrenebiliyor, eniştenize SMS yazabiliyorsunuz.

Yani, Siri sizin asistanınız. Hiç asistanınız olmadıysa, hiç “executive” bir insan olmadıysanız, işte size fırsat. Siri, sizin emrinize amade, sizi dinleyip sadece işini yapan bir kadirşinas yardımcı. Zaten kendisine sorunca da bu yanıtı alacaksınız: “ben kapında bir âciz uşağım”.

Siri'nin kimsin sorusuna cevabı

Siri’den aslında politik mesajlar da çıkarabilirsiniz. Sicili, Doğu ülkelerinin insanını – tabiatını sömürmekle ve köleleştirmekle kabarmış Batı’nın kendine artık dijital bir köle bulduğunu filan söyleyebilirsiniz. Ya da zorlamazsınız, uşağınızdan hizmet almanın keyfini çıkarırsınız.

Hadi Anlat Edi, Nasıl Çalışıyor Bu Uşak?

Siri’nin en dıştaki katmanı, bir Speech to Text yani sesi yazıya dönüştürme sistemi. Bu yazılım parçası, sizin konuştuğunuz cümleyi hiç yorumlamadan karakterlere dökmekle meşgul. Bu parça, muhtemelen iOS’un içinde duruyor. Ayrıca, çok da kompleks bir kısım değil. Bu işi yapan bir sürü program görebilirsiniz. iPhone’a App Store’dan yükleyeceğiniz Google Search programı da bu işi gayet iyi yapıyor.

İkinci kısım, önemli bir kısım: yazının anlamlandırılması. Burada Apple’ın Siri sunucularındaki gramer analiz yazılımları devreye giriyor. Sizin dilinizden dökülen ve iPhone’un internet üzerinden metin olarak ilettiği cümleyi kompleks algoritmalarla çözümlüyor ve anlamlandırıyor.

İşte Siri’nin asıl farkı burada yatıyor. Gelmiş geçmiş diğer yapay zeka sistemlerinden farklı olarak dar bir alanda yorumlama yapıyor. Sizin konuştuğunuz meseleyi anlamaya çalışmıyor. Sizin konuştuğunuz cümleyi, daha önceden bildiği, iyi tanımlanmış bağlamla buluşturmaya çalışıyor. Bu bağlamlara “Active Ontology” demişler.

Siri'nin patent başvurusundaki çizim. "Active Ontology" ortada. Siri'nin anladığı şeyleri temsil ediyor.

Şöyle izah edelim. Siri, sizin genel olarak dediklerinizi yorumlamakla kasmıyor. Eğer böyle yapsa idi, çuvallamaya çok müsait olurdu. Siri, örneğin bir restoran nasıl aranır, bu ontolojiyi biliyor. İnsanların bir restoran ararken kullanacağı cümle kalıplarını, kelimeleri ve kurgularını biliyor. Sizin cümlenizi, bu kalıplarla eşleştirdiğinde (pattern recognition), maksadınızı anlıyor. Maksadınıza uygun görevleri çıkartıyor ve bu işleri yapmaya koyuluyor.

Cümlenizde “my wife” (eşim) dediğinizde, kişiler listenizde “eş” irtibatı kurduğunuz kişiden bahsettiğinizi çıkarımlıyor. Ya da “when i leave work” (iş yerinden çıkarken) dediğinizde daha önceden adres defterinizde “work” olarak belirlediğiniz GPS lokasyonundan fiziksel olarak ayrılırkenki zamanı kasdettiğinizi anlıyor. Tanımlanmış veriyi en ince şekilde kullanıyor yani Siri.

Siri’nin anlayabildiği buyruk kalıpları sınırlı olduğu için başarı oranı yükseliyor. Size sunabildiği hizmetler şunlar:

• Hatırlatma kurma
• SMS gönderme
• Havaları sorma
• Bilgi isteme (Wikipedia vs.)
• Toplantı ayarlama
• E-mail gönderme
• Birinin telefonunu öğrenme
• Alarm kurma
• Yön – adres  sorma
• Hisse senedi sorma
• Sayaç kurma
• Siri’nin kendisi hakkında sorular sorma

Hangi Dilden Anlar Bu Uşak?

Şu an İngilizce, Fransızca ve Almanca‘dan anlıyor. Arkasındaki teknoloji o kadar basit olmadığı için yazılım çevirisi gibi bir anda bütün dünya dillerinin Siri’ye uygulanmasını beklemiyoruz. İspanyolca, Amerika’nın ikinci dili de eklenmemiş durumda.

Apple, servise “beta” etiketi yapıştırdığı için anlıyoruz ki geliştirmeler sürekli devam ediyor. Bir habere göre de Apple’daki en kalabalık takım Siri takımıymış. Yani adamlar bu işe fena sarılmış durumda.

İleride dil sayısı mutlaka artacaktır fakat bu dillerin arasına Türkçenin girebileceğini yakın bir gelecekte mümkün görmüyorum. Bize şu Maarif’in okulları İngilizce öğretemedi ama sanırım Siri öğretecek. İnsan uşağından İngilizce öğrenir mi demeyin.

Bu İşte Gelecek Var mı Dersin Edi?

Evet, gelecek var. Yapay zekanın, insanın günlük hayattaki aktivitelerine canhıraş bir şekilde yardım eder hâle geldiğini görmemiz için çok uzun zaman geçmeyecek.

Apple, bu tarafta eline büyük bir bayrak almış durumda. Yine Google ve Microsoft gibi büyük rakiplerini peşinden koşturacak bir hamle yapmış durumda. Cihazı yıllar önce yapıp onları kendine yetişmeye zorladığı gibi, şimdi de yazılım alanında şaşırtıcı bir hamle yapıp onların odak noktasını bozuyor.

Farkında mısınız artık donanımsal olarak bizi büyüleyecek bileşenler çıkmıyor. Artık her cihaz üstün işlemcilerle dolu. Her cihazda müthiş sensörler ve GPS var. Yeni çıkan hiçbir cihaz, bende şu var kimsede yok diyemiyor. Hepsi tam dokunmatik ekrana, güzel kameraya, ıvır zıvıra sahip, vs.

Apple da bunu çözmüş olacak ki odağı geleneksel ilerleyen yazılım tarafına çevirdi. Ama Siri’yi sakın bir iPhone projesi olarak görmeyin. Siri, bundan sonraki tüm Apple ürünlerini saracak bir sihir. Apple’ın çıkaracağı LCD TV’den tutun, Mac bilgisayarlara… iPad’lere, iPod’lara… Siri sunucularına bağlanabilme yeteneği olan her cihazına bu uşağı entegre edecek Apple.

Apple, bu teknolojiyi geliştirdikçe, kapısında sıra bekleyen firmalar da olacak. BMW’nin arabalarıma koyayım demesi boşuna değil. Yapılabilecek çok şey var Siri ile. Mevzu daha yeni başlıyor.

Siri Ne Zaman Çay Söyleyecek?

Siri’nin yapabileceği görevler, belirli servisler şeklinde geliştirilmiş durumda. Tahmin edersiniz ki bu kısım kapalı bir sistem. Apple burada kendisi söz sahibi. Siri’ye hangi işlerin yaptırılabileceğini sadece kendi belirliyor ve geliştiriyor.

Bu işin böyle gitmeyeceği kesin.

Belirli bir olgunluk evresine geldikten sonra, Siri’nin arka taraf servis orkestrasyon kısmı da bir takım API’lerle üçüncü taraflara açılabilir. Böyle olunca meselâ, özel uygulamalar da kendi komutlarını tanımlarlar ve Siri’ye yeni işler yaptırabilirler. Örneğin çay söyleme servisi gerçeklenmiş ise, “iki çay söyle!” diye bir buyruk, size en yakınınızdaki çaycıdan iki çay sipariş edebilir. Ya da meselâ, pizzacınız, yazacağı servislerle, Siri üzerinden sipariş alabilir.

Şimdilik bunlar yok. Ama unutmayın, hayal değil. Olacağı günleri göreceksiniz. Çünkü bu servis API’leri dış dünyaya açılırsa, uşağınızın eline kimse su dökemez.

Siri İçin iPhone 4S Alınır mı?

Yok, alınmaz. iPad 2′niz var ise ve Siri gibi bir uşak için dövünüyorsanız, azıcık bekleyin. Elemanlar, iPad 2′ye de mutlaka bir yazılım güncellemesiyle ekleyecekler. Öncelikle iPhone 4S’in Siri etkisiyle peynir ekmek biçiminde satılmasını bekliyorlar. Az bekleyin.

iPhone 4S’i alacaksanız, müthiş kamerası ve performansı için alın.

iPhone 4 veya daha eski cihazlara da Siri’yi yükleyeceğim diye kasmayın kendinizi. Çünkü uşağın hızlı tepki verebilmesi için çift çekirdekli, video destekli güçlü işlemci lazım. Sizin daha eski, fukara donanımınızda çalışsa bile, lezzet vermeyecektir bu uşak.

Edi, Bu Kadar Şeyi Nasıl Bilebiliyorsun?

Apple’ın bir şey söylediği yok. Sağda solda duyduklarımız ve teknik değerlendirmeler. Belki avantajımız, teknik kısımdan anlamamız. Tüm verileri süzüp, okuyucumuzun anlayacağı kıvama getiriyoruz. Türkiye’de bizden daha ciddi yayınların olmasını da isteriz fakat genelde üç kağıt dolu, boş sitelere mahkum durumdasınız. Oysa yabancı kaynakları takip ettiğinizde, her birinin ne kadar sağlam olduğunu görüp ağlarsınız.

Sanırım Bir Şeyi Demeyi Unuttun?

Unuttum evet. Siri’nin işlemesi için mutlaka internet denen ortama bağlı olmanız lazım. 100 mb’lik internet paketleriyle yuvarlanıp gidiyorsanız, bu uşak sizi sevmeyebilir. Adam yağmasa da gürleyen bir internet bağlantısı istiyor.

iPhone 4S’e neden 3G’yi kapatmayı koymadıklarını anlıyor musunuz gençler şimdi?